De bibliotheek met organisatiestructuren en -modellen .
Door de jaren heen hebben we beschreven hoe organisaties ervoor kiezen zich te structureren, van Kotters duale besturingssysteem tot RenDanHeYi van Haier. Hier staan ze naast elkaar, elk met een gids over hoe het werkt en hoe het er in de praktijk uitziet.
Naast elkaar
Gerangschikt van de modellen die de hiërarchie houden tot de modellen die haar vervangen.
| Model | Wie beslist | Hoe het werk georganiseerd is | Past het best bij | Oorsprong |
|---|---|---|---|---|
| Duaal besturingssysteem | De hiërarchie runt het bedrijf, een netwerk van vrijwilligers stuwt de verandering | Lijnorganisatie plus projecten en werkgroepen | Gevestigde bedrijven die moeten veranderen terwijl alles blijft draaien | John Kotter, 2012 |
| Mission Based Teams | Teams die zich vormen rond een missie, naast de formele structuur | Missieteams, samengesteld uit de hele lijnorganisatie | Grote ondernemingen met vraagstukken die dwars door afdelingen lopen | Roche |
| SAFe (Scaled Agile Framework) | Het portfolio bepaalt de richting, release trains plannen elk increment samen | Agile release trains van teams, naast de lijnorganisatie | Grote ondernemingen die veel teams op één portfolio afstemmen | Dean Leffingwell, 2011 |
| Spotify-model | Autonome squads, chapters bewaken de vakstandaarden | Squads gegroepeerd in tribes, doorkruist door chapters en guilds | Product- en softwareorganisaties die agile teams opschalen | Spotify, 2012 |
| Dynamic Shared Ownership | Autonome teams, leiders die coachen in plaats van goedkeuren | Kleine teams die in cycli van 90 dagen werken | Grote concerns die managementlagen schrappen | Bayer, 2024 |
| RenDanHeYi | Micro-ondernemingen, elk met eigen klanten en eigen resultaat | Micro-ondernemingen, verbonden in ecosystemen | Bedrijven die elk team dicht bij zijn klant willen | Zhang Ruimin, Haier, 2005 |
| Viable System Model | Elke eenheid stuurt zichzelf, hogere niveaus dienen en coördineren de niveaus eronder | Geneste eenheden, elk in staat zichzelf te runnen, binnen grotere eenheden | Organisaties die autonomie op elk niveau willen zonder samenhang te verliezen | Stafford Beer, 1972 |
| Beta Codex | Teams aan de periferie, gericht op de markt, het centrum staat ten dienste | Cellen in een netwerk van centrum en periferie (het Peach-model) | Organisaties die van command and control naar netwerken gaan | Niels Pfläging, 2008 |
| Buurtzorgmodel | Zelfsturende teams, ondersteund door coaches in plaats van managers | Buurtteams van maximaal 12 mensen | Dienstverlening dicht bij de cliënt, zoals zorg | Jos de Blok, 2006 |
| Semco Style | De medewerkers, die over besluiten stemmen en zelf hun uren en loon bepalen | Kleine zelfsturende eenheden | Bedrijven die klaar zijn voor radicaal vertrouwen en transparantie | Ricardo Semler, Semco, jaren 80 |
| Holacracy | Rollen, via een geschreven grondwet en governance-overleggen | Cirkels van rollen, elk met een doel en verantwoordelijkheden | Organisaties die expliciete zelforganisatie met duidelijke regels willen | Brian Robertson, 2007 |
| Sociocratie en S3 | Cirkels, met consent: een besluit gaat door als niemand een beargumenteerd bezwaar heeft | Geneste cirkels, verbonden door mensen die in beide zitten | Coöperaties, non-profits en waardegedreven teams | Gerard Endenburg (jaren 70), S3 sinds 2015 |
De gidsen
Je organigram laat zien wie aan wie rapporteert. Je projecten en werkgroepen laten zien hoe het werk gebeurt. Peerdom zet ze nu allebei op één kaart, zodat iedereen in beide de eigen plek ziet.
Met Mission Based Teams organiseren mensen zich zelf rond de problemen die er het meest toe doen. Roche telt er meer dan 1.100 in 89 landen, náást de formele structuur en niet in plaats daarvan.
Leidinggevenden willen het hele portfolio in één keer zien. Alle anderen willen weten waar ze thuishoren. Een Peerdom-kaart toont treinen, teams, de lijnorganisatie en de afhankelijkheden daartussen samen, met één profiel per persoon.
Het meest overgenomen kader om agile op te schalen was nooit als kader bedoeld. Dit is wat het Spotify-model werkelijk is, waarom het zich verspreidde, waar het spaak loopt en hoe je het wél laat werken.
Hoe een van 's werelds grootste concerns hiërarchie vervangt door 2.000 autonome teams, cycli van 90 dagen en gedeeld eigenaarschap - en wat DSO betekent voor de toekomst van organisatieontwerp.
Hoe een Chinese fabrikant van huishoudelijke apparaten uitgroeide tot het meest radicale managementexperiment ter wereld, en wat het RenDanHeYi-model betekent voor de toekomst van organisatieontwerp.
Ontdek hoe Peerdom organisaties helpt het Rendanheyi-model in te voeren. Breng micro-ondernemingen, netwerken en verantwoordelijkheden in beeld met levende kaarten.
Cybersyn staat bekend als een controlekamer die een land bestuurde. De ontwerper bouwde in werkelijkheid een zenuwstelsel: teams sturen zichzelf, en het centrum helpt als ze er zelf niet uitkomen. Met AI is dat verschil belangrijker dan ooit.
Van piramides van bevel en controle naar netwerken van centrum en periferie. De 12 wetten van Beta Codex, het Peach-model, en hoe je organisaties bouwt waarin de periferie voorop gaat.
Hoe een thuiszorgorganisatie groeide naar meer dan 10.000 verpleegkundigen in ruim 850 zelfsturende teams zonder middenmanagement, en wat elke organisatie daarvan kan leren.
Hoe een Braziliaanse fabrikant groeide van 4 miljoen naar 212 miljoen dollar omzet door medewerkers hun eigen salaris te laten bepalen, hun eigen uren te laten kiezen en te laten stemmen over bedrijfsbesluiten.
Van cirkels en rollen tot verkiezingen en dubbele koppeling. Een praktijkgids voor het invoeren van holacracy en sociocratie met het juiste gereedschap.
Een stapsgewijze gids om van hiërarchieën van functietitels naar expliciete, rolgebaseerde verantwoordelijkheid te gaan, met praktisch advies voor elke fase van de overgang.
Van cirkels en consent tot dubbele koppeling en S3-patronen. Een gids voor de praktijk van sociocratische governance, hoe die verschilt van holacracy en hoe je haar in je eigen organisatie invoert.
De meeste organisaties werken met een mix
Weinig organisaties volgen één model naar de letter. Breng de jouwe in kaart zoals ze echt is, en zie welke delen van welk model ze al gebruikt.